MARKA


Ülkemizde marka kavramı yıllardan beri bilinmesine rağmen son dönemde ayrı bir önem kazanmış ve hızlı bir şekilde tescilli marka kullanımı yaygınlaşmaktadır.

Gerçekten de Türk Patent Enstitüsü verileri incelendiğinde hergeçen gün marka başvuru sayılarının arttığı gözlenmektedir.

Avrupayla mukayese edilecek düzeyde tescilli marka sayımızın olmasına rağmen, hala bazı sanayici ve üreticilerimizde marka bilinci yeterince oluşmuş değildir.

Günümüzde bir ülke ekonomisinin değer üretmeye başlaması ve güçlü olmasının yolunun markalı üretimden geçtiğini inkar etmek mümkün değildir..

Markalar sektörel bazdamıdır?
Tescilli bir marka sektörel bazda korunmaz sadece tescil edildiği ürün ve hizmetlerde korunur. Ancak sektöründe yaygın olarak bilinen ve tanınan tescilli markalar dikkate alınarak yapılan müracaatın resmi daire tarafından red edilmesi olasılığı vardır.

Tescilli Markamın haksız kullanımını engelleyebilir miyim? Haklarım nedir?
Adınıza tescilli olan markanın tescilli olduğu ürünlerde başkaları tarafından kullanılması halinde 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile düzenlenmiş ve Marka Tescil Belgesi sahibine tanınmış haklardan, haksız kullanımı engellemeye yönelik ihtarname çekme, mal toplatma, taklit markalı ürünlere ihtiyati tedbir yoluyla el koydurma ve tazminat davası açma yollarından birisi ile haksız kullanım engellenebilir.

Hizmet markası neden önemlidir?
Markalar Kanununda 1995 yılında yapılan son düzenlemye kadar ülkemizde sadece Ticari Markalar için tescil imkanı getirilmiş idi. Gümrük Birliğine giriş sürecinde yapılan düzenlemeler sonrası uygulamaya konan 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile Hizmet Markasının tesciline imkan getirilmiştir. 1995 yılı öncesinde Ticari Marka olarak (örn; seyahet firmaları, oteller v.b.) tescil edilmek zorunda kalınan markalara faaliyet gösterdikleri hizmet alanında tescil imkanı getirilmiştir. Bunun yanında Ticari Marka tescili olan kuruluşların da bulundukları sektör ile yakından ilgili himetleri kapsayacak şekilde markalarının koruma kapsamını yeniden gözden geçirmelerinde yarar vardır.

Firmam zaten Ticaret Odasında tescilli markaya ne gerek var?
Ticaret odasındaki tescil tüzel kişilik olarak ticaret ünvanlarının korunmasına matuftur. Marka tescilinin sağlamış olduğu hakları sağlamaz. Ticari marka piyasaya sunulan mal ve hizmetlerde kulanılır ve bir çok kurum tarafından (Örn: TSE, Gıda Sicili, Garanti Belgesi v.b.) zorunlu evrak olarak kendilerine yapılan müracaat dosyaları ekinde talep edilir. Ticaret ünvanının başına sonuna bir kelime veya harf ilave etmek suretiyle şirket ünvanlarını taklit ederek tüzel kişilik kurmak mümkün iken aynı yolla Marka Tescil Belgesi almak mümkün değildir.

Marka tescil edilebilirlik kriterleri nelerdir? Neler marka olur neler olamaz?
556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede "Bir teşebbüsün mal veya hizmetlerini bir başka teşebbüsün mal veya hizmetlerinde ayırt etmeyi sağlaması koşuluyla, kişi adları, sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade edilebilen, baskı yoluyla yayınlanabilen ve çoğaltılabilen her türlü işaretleri içermesi durumunda marka tescil edilerek korunur" şeklinde nelerin marka olabileceği tarif edilmiştir. Dolayısı ile koruma talep edilen mal ve hizmetlerde, tescilli ve tescil başvurusu yapılmış markalar ile ilgili kararnamenin 7. maddsinde sayılan kritere uyan ibareler marka olarak tescil edilmez.

Hizmet ve ticaret markası arasındaki fark nedir?
Ticari marka üretimi yapılan ve satışa sunulan ürünlerin tanıtımında ve ayırt edilmesi amacıyla tescil edilen ve sahibine inhisari hak sağlayan marka türüdür. Hizmet markası ise; 1995 yılında uygulanmaya başlanan 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile düzenlenmiş olan ve hizmet sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin sundukları hizmetleri kapsayacak şekilde tescilini aldıkları marka türüdür.

Marka tescili sadece tescil edildiği il için mi geçerlidir?
Hayır. Tescilli bir markanın koruması tüm Türkiye genelinde sahibinin haklarını kapsamında yer alan mal ve hizmetler için koruma altına almaktadır.

İşletmenin adına tescilli iki markası var. İkisininde aynı anda kullanılması mümkün müdür?
Evet. Bilindiği gibi bir işletme adına birden çok marka tescil ettirilebilir. Dolayısı ile tescil edilmiş olan birden çok markanın aynı anda kullanılması mümkündür. Marka sahibi (A) markası ile hitap ettiği kitle veya bölgeye pekala (B) markası ile mal veya hizmet sunmayabilir.

Markanın önüne veya sonuna kısa ekler getiririlirse marka yine taklit edilmiş olur mu?

Evet. Markaya ilave edilen bu ekler markanın asıl unsurunu bozmadığı sürece taklit olarak değerlendirilir. Tescilli olarak "seda" markası var iken "öz seda" "has seda" veya "yeni seda" şeklinde bir kullanım taklit olarak değerlendirilmektedir. Bu şekilde yapılacak bir tescil talebi resmi dairece red edilir.

Yurt dışında tescilli bir marka Türkiye'de hukuki koruma sağlar mı?
Yurtdışında tescilli olan bir marka Türkiye'de tescilli olmadığı sürece ancak haksız rekabet kanunlarına göre dava konusu edilebilir. Bu konuda açılacak bir davada adı geçen markanın kullanıdıldığı ürünlerde mi tescilinin alındığı, aynı sektöre mi hitap ettiği ve dünya genelindeki tanınmışlığı da davada sunulacak kanıtlar arasında yer almalııdr. Bu tür bir dava sonucunda kanıtlar ve gerekçeler yeterli bulunursa Türkiye'de tescil edilmek istenen markanı reddine karar verilir veya tescilli bir markanın iptaline karar verilebilir.

Kalite ve marka arasındaki ilişki nedir?
Bilindiği gibi kalite değişik kavramlar için kullanılmaktadır. Üretilen mal kalitesi yanında hizmet kalitesi marka ile direkt ilgili olan unsurlardır. İşletmelerin mal ve hizmet kalitesinin piyasaya sunduğuı ürünler ve hizmetler tüketici tatminini sağladıktan sonra vazgeçlimez olmaya aday olur. Dolayısı ile elde edilen bu vazgeçilmezlik işletmenin kalitesi ile orantılı olacağından işletmeler markalarına olan bağımlılığı arttırmak ve bulundukları sektörde kalıcılığını devamlı kılmak için zorunlu olarak belirli kalite standartlarına uyacaklardır. Dolayısı ile kalite standartlarının belirlenmesinde markanın da öneminin büyük olduğu söylenebilir.

Marka tesciline ne zaman müracaat edilmelidir?
Kullanılması düşünülen markanın ticari ürünler veya hizmetlerde kullanılmaya başladıktan sonra tescili amacıyla yapılacak bir müracaata olumsuz sonuçla karşılaşılması muhtemel olduğu dikkate alınmalı ve ilgili markanın tescili amacıyla müracaatın mutlaka kullanımdan önce olmasna özen gösterilmelidir. Ürünlerde veya sunulan hizmetlerde kullanılan markanın belirli bir tanınmışlığa ulaştıktan sonra karşılacağı riskler her zaman dikkate alınmalıdır. Uygulamadaki kanunların işletmelerin birden çok markasının tesciline imkan tanıdığı dikkate alınarak önümüzdeki yıllarda hedeflenen pazarlar ve bölgeler yanında tüketici kitleleri de dikkate alınarak marka oluşturmak günümüzde artık önem kazanmıştır.